VERSLAG AEF LIVE: HET PUBLIEKE DOMEIN EN DE ADVISEUR

Stijgende zorgkosten, de vluchtelingproblematiek, decentralisatie en duurzaamheid. Op donderdag 15 september gingen sprekers en 350 bezoekers tijdens AEF Live in discussie over actuele maatschappelijke kwesties en over de rol van de adviseur. Het was de eerste keer dat het adviesbureau dit ‘levende magazine’ organiseerde.

Tekst: Moniek Verstegen | Beeld: Bert Muller

Het is een bijzonder warme namiddag als de tuin rondom het pand aan de Maliebaan in Utrecht langzaam volstroomt. Tussen barretjes, foodtrucks en een foto-expositie maakt men zich op voor vier rondes aan lezingen en discussies over onderwerpen die spelen in het publieke domein: het werkterrein van de adviseurs van AEF, organisator van het geheel.

Het blokkenschema laat een uiteenlopend programma zien: een gesprek over stijgende zorgkosten met Roger van Boxtel, een sessie over de rol van de politie in de maatschappij met hoogleraar Criminologie Jan Terpstra, of een discussie over ‘the integrated approach’ met onder andere Michel Rentenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. AEF wil klein blijven, op die manier waarborgt het zijn onafhankelijkheid, zo horen we later van Aris van Veldhuisen, managing partner. Er zijn niet genoeg ruimtes voor de acht sessies die per ronde zijn ingeroosterd, maar daar zijn sfeervolle oplossingen voor bedacht. De garage is met doeken omgetoverd tot conferentiezaal en een van de eerste sessies, over de vluchtelingenproblematiek, vindt plaats in een tent.

Vreemdelingenwet
In 2001 trad de nieuwe Vreemdelingenwet in werking. Job Cohen is uitgenodigd om samen met Koen Bron terug te blikken. De een was destijds staatssecretaris van Justitie, de ander als adviseur betrokken bij de totstandkoming van de wet. Wat hebben zij geleerd? Welke betekenis hebben deze lessen voor de huidige instroom van migranten? Ook de Congolese Paul Mbikayi is van de partij. Hij kwam als vluchteling naar Nederland en werkt inmiddels bij Rijkswaterstaat. Hoe heeft hij de eerste periode van zijn verblijf in Nederland ervaren?

Participatie
De introductie van Cohen door moderator Ruben van Genderen zit vol lovende woorden. Maar er is ook kritiek. Zo vindt Mbikayi de wet incompleet. Het verwijderen van uitgeprocedeerde asielzoekers had onderdeel van de wet moeten zijn, meent hij. Bron is het met hem eens: “We hebben te weinig gekeken naar terugkeer en participatie.” In het licht van deze analyse kijkt het drietal naar de huidige situatie. Bron opteert voor een sterkere verbinding tussen wetgeving rondom procedure en participatie, waarin participatie ‘misschien wel’ leidend is. Het publiek mengt zich in de discussie die voortduurt tot het einde van de ronde.

Sociaal ondernemerschap
Tijd voor de volgende sessie. In een ruimte met een groot aantal geïnteresseerden, leiden twee AEF-adviseurs een gesprek over de relatie tussen sociaal ondernemerschap en de overheid. Hoeveel mogen zij van elkaar verwachten? En wat is dat eigenlijk, sociaal ondernemerschap? Hylke van der Wal, oprichter van so/creatie haalt drie Tony’s Chocolonely-repen en een Dopper-flesje uit een tas gemaakt van oude jeans. Sociale ondernemingen zijn grote initiatieven én kleinschalige ateliers, met als gemene deler ondernemerschap én maatschappelijke impact. “Dat laatste, daar begint het mee.”

Subsidie of afzetmarkt?
Gemeentes hebben volgens Daphne van Rhee, beleidsadviseur bij de gemeente Utrecht, baat bij sociaal ondernemerschap. Beide creëren immers maatschappelijke meerwaarde. Struikelblok is volgens haar het meten van impact. Dat is nodig om te bepalen of een onderneming in aanmerking komt voor subsidie. Maar zitten sociaal ondernemers daar wel op te wachten? Volgens Freerk Jan Bruins, aanwezig namens Social Enterprise NL niet per se. Hij denkt dat ze vooral een afzetmarkt nodig hebben en dat de gemeente daarin een rol kan spelen. De toehoorders luisteren aandachtig en tenminste één ambtenaar is geïnspireerd: “Misschien zijn de meer ‘sociale’ opties voor inkoop duurder, maar de impact is groter. Dat realiseer ik me nu.”

Crisis in de rechtstaat
De adviseur die opereert in het publieke domein. Herman Tjeenk Willink, minister van Staat, is uitgenodigd voor een kritische reflectie. Tijdens een van de laatste sessies van de avond legt hij uit waarom de democratische rechtstaat onder druk staat. Politiek, bestuur en recht zijn niet in balans, stelt hij. Het bestuur wordt te weinig uitgedaagd, en is beperkt divers. “Er is sprake van een sluipende crisis als betonrot.”

Rol van de adviseur
De crisis is volgens Tjeenk Willink geen ambtelijke crisis die door organisatorische maatregelen kan worden opgelost, maar een politiek – bestuurlijke crisis. “De visie is verwaterd, het politieke debat is sterk beperkt en de kennis ontbreekt.” Adviseurs houden volgens hem vaak doelbewust afstand tot de politiek, maar door alleen uit te gaan van de bestuurlijke rationaliteit komt het evenwicht nog verder uit het lood te hangen, constateert hij. “Zijn adviseurs zich voldoende bewust van deze context?”, vraagt hij zich af. “Of hebben we juist een forse impuls gegeven aan bedrijfsmatige logica?”

Ruimte scheppen
Aris van Veldhuisen, managing partner bij AEF reageert. Hij vindt het definiëren van de maatschappelijke rol van de adviseur ‘lastig’, maar komt uit bij het volgende: “Misschien is dit wel wat we doen: We scheppen ruimte waarin nagedacht mag worden, waarin de machtsverhoudingen even verdwijnen en waarin gezegd mag worden wat men mist. Op die manier creëren we de voorwaarde om de juiste dingen te doen.”

Bijzondere afsluiting
De Utrechtse dichter Ingmar Heytze krijgt het laatste woord. Met een gedicht geeft hij zijn indrukken van de avond weer. Zo beschrijft hij het grind rondom het pand aan de Maliebaan waarin zelfs ‘dames op hakken lijken te sloffen’ en de operazangeres die de gasten vermaakt met prachtige muziek. En wat is zijn indruk van de advsieur in het publieke domein? Hij is als ‘een olifant in een porseleinkast waarin alles heel erg goed zit vastgelijmd’.

Gepubliceerd: www.managementenconsulting.nl

Advertisements