Mediaconvergentie op redacties lijkt utopie

Voortgang onderzoek crossmediale redacties

De afgelopen twee jaar bracht promovenda Klaske Tameling van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) door op de redacties van de Volkskrant, NOS Nieuws en FD Mediagroep. Ze onderzocht daar hoe mediaorganisaties convergentie en crossmedialiteit proberen te implementeren. “Het begint een beetje op een utopie te lijken. Een krant maken is nu eenmaal iets anders dan tv maken.”

In 2009 ontving de RUG van het Stimuleringsfonds voor de Pers maximaal 132.398 euro voor een (promotie)onderzoek naar de manieren waarop redacties verschillende platformen gebruiken voor het verspreiden van het nieuws en crossmediaal werken waarbij de platformen elkaar versterken en aanvullen.

Uniek onderzoek in Nederland

Een crossmediale aanpak bleek sinds 2005 voor veel media dé oplossing om tegemoet te komen aan de technologische ontwikkelingen en veranderende marktomstandigheden. Tameling onderzoekt nu de totstandkoming van deze strategie. Wat stond er in de beleidsplannen? Welke concrete stappen werden genomen? Welke instructies kregen journalisten?

Tijdens haar aanwezigheid op de redacties voerde Tameling diepte-interviews met journalisten, hoofdredacties en beleidsmakers. Momenteel werkt ze de ruim honderd gesprekken uit en schrijft ze op basis van haar bevindingen een proefschrift dat eind dit jaar af moet zijn. “In het buitenland is al veel onderzoek gedaan op dit gebied, maar in Nederland nog helemaal niet”, vertelt ze tegenover Persinnovatie.

‘Van echte veranderingen is geen sprake’

De overgang naar convergentie en crossmedialiteit is volgens haar nog steeds een actuele discussie. “Er is heel wat gebeurd maar van echte veranderingen is geen sprake. We zien dat er veel aandacht is uitgegaan naar de fysieke opstelling van redacties, maar de samenwerking tussen de verschillende platformen valt tegen. Redacties zijn nog altijd zoekende.”

In een tussenrapportage uit 2012 ‘de lange weg naar convergentie – en weer terug’schreef Tameling dat mediaorganisaties sinds het midden van de jaren ’90 worstelen met de vraag hoe ze convergentie en crossmedialiteit moeten realiseren. Volgens Tameling zijn het gebrek aan aandacht voor inhoudelijke journalistiek en begeleiding van journalisten belangrijke oorzaken van de stroeve ontwikkelingen. ”Ze weten niet goed wat er van hen verwacht wordt.”

NOS meest stabiel

Ze zag daarnaast dat er bij journalisten weerstand heerste en dat financiële risico’s de boel tegenwerkten. Bij de Volkskrant zorgden een wisselende hoofdredactie en de overname door de Persgroep continu voor verandering van koers: “Ze gingen van convergentie, naar de-convergentie, en weer terug.”

Op de redactie van NOS Nieuws is convergentie, volgens Tameling, nog het meest stabiel. Er wordt nog altijd gezocht naar de invulling van de details, maar de strategie die de hoofdredactie in 2005 implementeerde is nog steeds leidend. Volgens de promovenda komt dat hoofdzakelijk doordat de Publieke Omroep niet afhankelijk is van een winstgevend inkomstenmodel.

Van convergentie naar innovatie

Onwillige journalisten en slechte economische tijden daargelaten is er mogelijk sprake van een fundamenteler probleem. De organisaties lijken terug te komen op volledige convergentie als antwoord op de huidige technologische ontwikkelingen: “Het begint een beetje op een utopie te lijken. Een krant maken is nu eenmaal iets anders dan tv maken.”

Ze ziet dat het debat nu aan het verschuiven is. “Waar eerder convergentie het antwoord was, is dat nu innovatie. Innovatie verwijst naar de ontwikkeling van iets nieuws, en dat hoeft niet per se convergentie of crossmedialiteit te zijn.” Mocht convergentie inderdaad een drogbeeld zijn dan is dit mogelijk de juiste koers. Maar als het aan Tameling ligt moet die innovatie dan wel plaatsvinden op de grote gevestigde redacties en niet alleen daar buiten om: “Als je op bestaande kennis verder bouwt valt daar volgens mij enorm veel te halen.”

Lees ook de tussenrapportage De lange weg naar convergentie – en weer terug

Gepubliceerd op www.persinnovatie.nl

Advertisements